Małpia ospa (Monkeypox) – Podstawy epidemiologiczne i wirusologia
Treść
- Definicja i przynależność: Choroba zoonoza (odzwierzęca) wywołana wirusem z rodzaju Orthopoxvirus. Należy do tego samego rodzaju co wirus ospy prawdziwej (Variola), ale jest znacznie łagodniejszy i mniej zaraźliwy.
- Rozprzestrzenienie: Endemiczna w 9 krajach Afryki Środkowej i Zachodniej. Poza Afryką notowano przypadki w USA (2003, źródło: importowane gryzonie z Ghany przenoszące wirus na psy preriowe) oraz w Europie (Wielka Brytania, Hiszpania, Portugalia).
- Klasy wirusa: W krajach afrykańskich zidentyfikowano 2 klany (linie ewolucyjne):
- Zachodnioafrykański (mniejszy współczynnik śmiertelności).
- Środkowoafrykański (wyższy współczynnik śmiertelności).
- Rezerwuary: Głównie gryzonie (np. psy preriowe) i małpy. Zwierzęta te mogą być nosicielami lub chorować na tę chorobę.
- Diagnoza: Badanie PCR (test genetyczny) identyfikujący DNA wirusa. Najlepszą próbką diagnostyczną są zmiany z wysypki, czasem biopsja skóry.
- Czas inkubacji: 5–21 dni od kontaktu z wirusem do wystąpienia pierwszych objawów.
- Przenoszenie się:
- Od zwierzęcia do człowieka: kontakt z martwymi/chorymi zwierzętami, spożycie mięsa, ukąszenia/zadrapania.
- Człowiek do człowieka: płyny ustrojowe (błony śluzowe jamy ustnej/gardła, płyn z zmian skórnych), droga kropelkowa, zanieczyszczone przedmioty (pościel).
- Kontakt intymny/bliski fizyczny jest czynnikiem ryzyka, ale brak jednoznacznej potwierdzonej transmisji wyłącznie drogą płciową.
- Leczenie: Brak leczenia przyczynowego. Stosuje się leczenie objawowe (łagodzenie symptomów) oraz leki przeciwwirusowe.
- Szczepienie: Osoby szczepione na ospę prawdziwą mogą wykazywać częściową odporność na wirusa małpiej ospy (ochrona szacowana na ok. 70%). Szczepienia przeciwko ospie prawdziwej zaprzestano po jej wyeliminowaniu w 2001 roku.
Powiązane
- ospa-prawdziwa
- ospa-wietrzna
- zoonozy
- pcr-diagnostyka